است كه مقدار آن را يكهزار سال تعيين مىنمايد منافاتى ندارد ، زيرا همانگونه كه در روايات وارد شده است در قيامت پنجاه موقف است ، و هر موقف به اندازه يكهزار سال طول مىكشد ( 1 ) . بعضى نيز احتمال داده‌اند عدد « پنجاه هزار سال » براى « تكثير » باشد نه تعداد يعنى آن روز بسيار طولانى است . و به هر حال اين درباره مجرمان و ظالمان و كافران است ، لذا در حديثى از « ابو سعيد خدرى » آمده است كه بعد از نزول اين آيه كسى عرض كرد اى رسول خدا ! چقدر آن روز طولانى است ؟ فرمود : و الذى نفس محمد بيده انه ليخف على المؤمن حتى يكون أخف عليه من صلاة مكتوبة يصليها فى الدنيا : « قسم به كسى كه جان محمد به دست او است آن روز براى مؤمن سبك و آسان مىشود آسانتر از يك نماز واجب كه در دنيا مىخواند » ( 2 ) . در آيه بعد پيغمبر اكرم ص را مخاطب ساخته ، مىفرمايد : « صبر جميل پيشه كن ، و در برابر استهزاء و تكذيب و آزار آنها شكيبا باش » ( * ( فَاصْبِرْ صَبْراً جَمِيلًا ) * ) . « صبر جميل » به معنى « شكيبايى زيبا و قابل توجه » است ، و آن صبر و استقامتى است كه تداوم داشته باشد ، ياس و نوميدى به آن راه نيابد ، و توأم با بيتابى و جزع و شكوه و آه و ناله نگردد ، و در غير اين صورت جميل نيست ( 3 ) .

--> ( 1 ) اين حديث در امالى شيخ از امير مؤمنان على ( ع ) نقل شده است ( مطابق نقل نور الثقلين جلد 5 صفحه 413 ) . ( 2 ) « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 353 و « قرطبى » جلد 10 صفحه 6761 . ( 3 ) درباره « صبر جميل » در تفسير نمونه ( جلد 9 صفحه 351 ) در داستان « يعقوب » و « يوسف » شرح بيشترى داده‌ايم .